Kıskançlık İlişkide Normal midir?

Kısa cevap: Evet.Kıskançlık, insan olmanın doğal bir parçasıdır. Ancak mesele duygunun varlığı değil, nasıl yaşandığı ve nasıl davranışa dönüştüğüdür.

Evlilik ve çift terapisinde en sık karşılaştığımız konulardan biri şudur:

“Ben kıskanç mıyım, yoksa partnerim beni tetikliyor mu?”

Bu sorunun tek bir cevabı yoktur. Çünkü kıskançlık tek başına “iyi” ya da “kötü” değildir; ilişkide nasıl konumlandığı belirleyicidir.

Kıskançlık Nedir? (Psikolojik Tanım)

Kıskançlık; Değer verdiğimiz ilişkiyi kaybetme ihtimaline karşı ortaya çıkan,

• korku

• üzüntü

• öfke

karışımı bir sinyal duygudur.

Bu sinyal bize şunu söyler:

“Burada benim için önemli bir bağ var ve şu an tehdit altında hissediyorum.”

Sinyali doğru okumak:

• Yakınlığı artırabilir

• İhtiyaçları görünür kılar

Yanlış okumak ise:

• Kontrolcülüğü

• Güvensizliği

• Sürekli çatışmayıbesler.

Kıskançlık Neden Ortaya Çıkar?

Kıskançlık çoğu zaman şimdiki olaydan çok geçmiş deneyimlerle ilgilidir.

Yaygın nedenler:

• Daha önce aldatılma deneyimi

• Terk edilme korkusu

• Düşük öz-değer algısı

• Güvensiz bağlanma örüntüsü

• İlişkide net sınırların olmaması

• Geçmişte öğrenilmiş “sevgi = kontrol” inancı

Bu nedenle kıskançlık, çoğu zaman partnerden çok kişinin kendi iç dünyasıyla ilgilidir.

Sağlıklı Kıskançlık Nedir?

Sağlıklı kıskançlık, ilişkiyi korumaya hizmet eder; boğmaz.

Sağlıklı kıskançlığın özellikleri:

• Nadir ve durum odaklıdırBelirli bir olayla tetiklenir, sürekli hâl almaz.

• Duygu sahiplenilir“Kıskandım çünkü…” diye başlar, suçlama içermez.

• İhtiyaç ve sınırlar konuşulurKontrol yerine diyalog vardır.

• Güveni güçlendirmeyi hedeflerŞeffaflık ve ortak uzlaşı önemlidir.

Örnek ifade:

“Akşam mesajlarına geç dönmen beni tetikledi.Akşam 20.00’den sonra kısa bir haberleşme bizim için mümkün mü?”

Burada kişi:

• Duygusunu sahiplenir

• Talep sunar

• Partnerin özgürlüğünü gasp etmez

Toksik Kıskançlık Nedir?

Toksik kıskançlık, duygudan çok davranış örüntüsüyle tanımlanır.

Toksik kıskançlığın belirtileri:

• Sürekli sorgulama ve suçlama

  “Kesin bir şey saklıyorsun.”

• Telefon, sosyal medya, mesaj kontrolü

• Şifre isteme, konum dayatma

• Aile ve arkadaşlardan izole etme

• Kıyafet, iş, sosyal çevreye müdahale

• Manipülasyon ve tehdit(ayrılık, cezalandırma, gözdağı)

• Israrlı takip, sürekli arama/mesaj (stalking)

Önemli:Bu davranışlar sevgi göstergesi değildir. Güvenlik ve saygı ihlali içerir.

“Bizim Aramızda Kural” Dediğiniz Şeyler Zamanla Soruna Dönüşebilir mi?

Evet.

İlişkinin başında karşılıklı kabul edilen bazı kurallar:

• Başta güven verici olabilir

• Zamanla kısıtlayıcı bir yapıya dönüşebilir

Örneğin:

• “Zaten gerek yok” diye başlayan sosyal kısıtlamalar

• “Sorun olmuyor” diye kabul edilen kontrol davranışları

Zaman içinde:

• Bireysellik zedelenir

• Öfke birikir

• Arzu ve yakınlık azalır

Bu noktada çiftler genellikle şunu söyler:

“Eskiden sorun olmayan şeyler şimdi beni boğuyor.”

Kıskançlık İlişkiyi Bitirir mi?

Kıskançlığın kendisi değil, yönetilemeyen kıskançlık ilişkiyi yıpratır.

• Konuşulabilen kıskançlık → yakınlık yaratır

• Bastırılan ya da kontrolle ifade edilen kıskançlık → kopuş yaratır

Bu nedenle mesele:

“Kıskançlık var mı?” değil“Kıskançlıkla ne yapıyoruz?”

Çift Terapisi Kıskançlık Sorununda Nasıl Yardımcı Olur?

Çift terapisinde amaç:

• Kıskançlığı yok etmek değil

• Anlamlandırmak ve dönüştürmektir

Terapide:

• Duygunun kökeni çalışılır

• Güven ve sınırlar yeniden tanımlanır

• İletişim dili düzenlenir

• Kontrol–güvence farkı netleştirilir

Birçok çift şunu fark eder:

“Aslında kavga ettiğimiz şey kıskançlık değil, görülme ihtiyacıymış.”

Sonuç: Kıskançlık Bir Alarmdır, Talimat Değil

Kıskançlık:

• Bastırılması gereken bir düşman değil

• Körü körüne uyulacak bir rehber de değildir

Bir alarm gibidir. Ne olduğunu anlamadan harekete geçmek ilişkiye zarar verir.

Eğer kıskançlık:

• Sürekli çatışma yaratıyorsa

• Güveni zedeliyorsa

• Kendinizi ya da partnerinizi kısıtlıyorsa

Bu noktada profesyonel destek, ilişkiyi onarıcı bir yola sokabilir.