Uygulamalı Psikoloji Nedir?
Güncelleme tarihi: 5 Eki
Uygulamalı psikoloji, psikoloji biliminin laboratuvarda ve araştırmalarda ürettiği bilgiyi gerçek hayattaki sorunlara uygulayan alanların ortak adıdır. Bir terapistin kaygı yaşayan bir danışanla çalışması, bir okul psikoloğunun sınav stresi yaşayan öğrencilere destek vermesi ya da bir şirketin çalışan tükenmişliğini azaltmak için program hazırlaması, uygulamalı psikolojinin gündelik örnekleridir.
Psikolojinin temel kavramlarını merak ediyorsanız önce Psikoloji Nedir? yazımıza göz atabilirsiniz. Bu yazıda ise bilginin sahaya nasıl taşındığına odaklanıyoruz.
Temel psikoloji ile uygulamalı psikoloji arasındaki fark
Temel (kuramsal) psikoloji "neden?" sorusunu sorar. Bellek nasıl çalışır, duygular beyinde nasıl işlenir, öğrenme hangi koşullarda gerçekleşir gibi soruların peşine düşer. Uygulamalı psikoloji ise "bu bilgiyle ne yapabiliriz?" sorusuyla ilgilenir.
Örneğin bellek araştırmaları, tekrar aralıklarının öğrenmeyi güçlendirdiğini gösterir. Bir eğitim psikoloğu bu bulguyu alır ve öğrenciler için çalışma programı hazırlar. Bilgi aynıdır, kullanım amacı farklıdır.
Uygulamalı psikolojinin başlıca alanları
Klinik psikoloji ve psikoterapi
En bilinen uygulama alanıdır. Depresyon, kaygı bozuklukları, travma ve ilişki sorunları gibi konularda değerlendirme ve terapi yapılır. Bilişsel davranışçı terapi, Kabul ve Kararlılık Terapisi ve EMDR gibi yöntemler, araştırmalarla etkinliği test edilmiş uygulamalardır.
Sağlık psikolojisi
Kronik hastalıkla yaşamak, tedaviye uyum, ağrı yönetimi ve sağlıklı davranış alışkanlıkları bu alanın konusudur. Diyabet hastasının ilaçlarını düzenli kullanması ya da sigarayı bırakmak isteyen birinin motivasyonunu korumak gibi durumlarda sağlık psikolojisinden yararlanılır.
Eğitim ve okul psikolojisi
Öğrenme güçlükleri, dikkat sorunları, sınav kaygısı ve akran ilişkileri üzerinde çalışılır. Öğretmen ve ailelerle iş birliği yapılarak çocuğun okul hayatı desteklenir.
Endüstri ve örgüt psikolojisi
İş yerinde motivasyon, ekip uyumu, liderlik, personel seçimi ve tükenmişlik gibi konuları ele alır. Çalışanların iyi oluşunu artıran düzenlemeler çoğu zaman bu alandan çıkan bulgulara dayanır.
Adli psikoloji
Hukuk sistemiyle psikolojinin kesiştiği alandır. Tanık ifadelerinin güvenilirliği, suç davranışının değerlendirilmesi ve mağdurlara psikolojik destek bu alanın başlıklarındandır.
Spor psikolojisi
Sporcuların performans kaygısını yönetmesi, odaklanma ve yenilgi sonrası toparlanma üzerinde çalışılır. Performans kaygısının spor dışındaki yansımalarını merak edenler Performans Kaygısı Nedir? yazımızı okuyabilir.
Çift ve aile alanında uygulamalar
İletişim, bağlanma ve çatışma çözme üzerine yapılan araştırmalar, çift ve aile terapisinde doğrudan kullanılır. Tekrarlayan tartışmalar ya da duygusal uzaklaşma yaşayan çiftlerle yapılan çalışmalar bu bilgiye dayanır. Ayrıntılar için Antalya Çift ve Aile Terapisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Uygulamalı psikoloji günlük hayatta nerede karşımıza çıkar?
Farkında olmasak da pek çok yerde:
Bir uygulamanın sizi günlük hedefinizi tamamlamaya teşvik eden bildirimleri davranış psikolojisinden beslenir.
Hastanelerde hastaya kötü haberin nasıl verileceğine dair eğitimler sağlık psikolojisinin ürünüdür.
Okullardaki rehberlik çalışmaları eğitim psikolojisine dayanır.
Terapide öğrendiğiniz nefes ve dikkat egzersizleri klinik araştırmalardan gelir.
Davranışların nasıl öğrenildiğini ve değiştiğini merak ediyorsanız Davranış Psikolojisi Nedir? yazısı bu konunun devamı niteliğinde.
Uygulamalı psikoloji bilimsel midir?
Evet. Uygulamalı psikolojide kullanılan yöntemlerin, kontrollü çalışmalarla test edilmiş olması beklenir. "Kanıta dayalı uygulama" denilen bu yaklaşımda terapist, araştırma bulgularını, kendi klinik deneyimini ve danışanın ihtiyaçlarını birlikte değerlendirir. Bu nedenle bir terapistin hangi yöntemle çalıştığını ve neden o yöntemi seçtiğini sormak danışanın hakkıdır.
Uygulamalı psikoloji ve psikolojik destek
Uygulamalı psikolojinin en somut hâli, bir uzmanla yapılan görüşmelerdir. Kaygı, uyku sorunları, ilişki problemleri ya da yas gibi konularda destek almak, bilimin ürettiği bilgiyi kendi hayatınıza uygulamanın en doğrudan yoludur. Psikolojik danışmanlık sürecinin nasıl işlediğini Psikoloji Danışmanlığı yazımızda anlattık.
Antalya'da yüz yüze ya da online destek almak isterseniz Antalya Konyaaltı Psikolog sayfamızdan bilgi alabilir veya iletişim sayfası üzerinden randevu oluşturabilirsiniz.
Yazar: Uzman Psikolog Ezgi Özer
Yorumlar